Predrag Mijatović: Zvezda madridskog Reala i liderska figura devedesetih

Rano doba i fudbalski razvoj: Od Titograda do svetske fudbalske elite

Predrag Mijatović je rođen 12. januara 1969. godine u Titogradu (današnja Podgorica), gde je u mlađim kategorijama FK Budućnost napravio prve fudbalske korake. Njegov izuzetan talenat, eksplozivnost na kratkim relacijama i nesvakidašnja preglednost igre veoma brzo su ga izdvojili iz generacije. Već u tinejdžerskim godinama postao je standardni prvotimac Budućnosti, kluba koji je u to vreme bio poznat kao izuzetno rasadnik mladih talenata i neugodan rival u Prvoj saveznoj ligi Jugoslavije.

Kao golobradi mladić, Mijatović je skrenuo pažnju stručnjaka iz čitavog regiona, ali je prekretnica u njegovoj ranoj karijeri došla na reprezentativnom nivou. Poziv u omladinsku selekciju Jugoslavije pod vođstvom selektora Mirka Jozića otvorio mu je vrata globalne scene.

Zlato u Čileu 1987. godine: Rađanje jedne generacije

Na Svetskom omladinskom prvenstvu u Čileu 1987. godine, fudbalska reprezentacija Jugoslavije do 20 godina ostvarila je jedan od najveličanstvenijih uspeha u istoriji regionalnog sporta. Generacija koju su predvodili Predrag Mijatović, Davor Šuker, Zvonimir Boban, Robert Prosinečki i Robert Jarni očarala je svetsku javnost dominantnom igrom i osvojila zlatnu medalju.

Mijatović je na tom turniru demonstrirao neverovatnu zrelost za svoje godine. Njegova sposobnost da deluje iz drugog plana, proigrava saigrače i postiže ključne golove (ukupno tri pogodka na turniru) učinila ga je jednim od najtraženijih mladih igrača u Evropi. Uspeh u Čileu postavio je temelje za njegovu buduću karijeru i dao mu samopouzdanje koje će ga pratiti kroz sve naknadne profesionalne izazove.

Afirmacija u Partizanu: Kup osvajač i najbolji igrač lige

Nakon sjajnih izdanja u dresu Budućnosti i uspeha u Čileu, za Mijatovićev potpis borili su se svi klubovi takozvane "velike četvorke" jugoslovenskog fudbala. Iako je Crvena zvezda u to vreme stvarala tim koji će ubrzo postati šampion Evrope, Mijatović se u zimu 1989. godine odlučio za prelazak u beogradski Partizan.

Prelazak u Humsku pokazao se kao savršen potez. Pod komandom trenera poput Miloša Milutinovića i kasnije Ivice Osima, Mijatović je izrastao u apsolutnog lidera "crno-belih". Njegova igra dobila je novu dimenziju – sa pozicije klasičnog ofanzivnog veznog i povučenog špica dirigovao je napadima Partizana.

Tokom boravka u Partizanu (1989–1993), Mijatović je osvojio:

• Titulu šampiona Jugoslavije (1992/93)
• Dva Kupa Jugoslavije (1988/89, 1991/92)

Sezona 1992/93. bila je posebno impresivna: Mijatović je proglasen za najboljeg igrača lige, postigavši 19 golova u prvenstvu. Bilo je jasno da je prešao nivo domaćeg šampionata i da je kucnuo čas za odlazak u neku od najjačih evropskih liga.

Španija kao prirodno okruženje: Majstorije u dresu Valensije

U leto 1993. godine, Predrag Mijatović potpisuje za špansku Valensiju. Prelazak u Primeru bio je pun pogodak za njegov stil igre. Španska liga, u kojoj se negovao tehnički doteran fudbal sa dosta prostora za kreativnost, omogućila je Mijatoviću da ubrzo postane jedan od najboljih stranaca u tamošnjem fudbalu.

Na "Mestaji" je odigrao tri spektakularne sezone (1993–1996). Pod vođstvom trenera Luisa Aragonesa u sezoni 1995/96, Mijatović je pružio partije karijere na klupskom nivou do tada. Sa pozicije takozvane "druge devetke" ili slobodnog napadača, postigao je 28 golova na 40 utakmica u La Ligi, predvodeći Valensiju do drugog mesta na tabeli, odmah iza šampionskog tima Atletiko Madrida.

Te godine izabran je za najboljeg stranog igrača u Španiji (nagrada Don Balón), pretekavši zvezde poput Barseloninog trilinga ili fudbalera Real Madrida. Njegove sjajne igre, elegantan stil, ubojiti slobodni udarci i hladnokrvnost u završnici nisu promakli upravi najtrofejnijeg španskog kluba.

Era u Real Madridu: Uspon na vrh sveta i kruna karijere

U leto 1996. godine, predsednik Real Madrida Lorenco Sans realizuje transfer koji je potresao španski fudbal – Predrag Mijatović prelazi sa "Mestaje" na "Santijago Bernabeu". U sklopu velike rekonstrukcije tima pod vođstvom italijanskog stručnjaka Fabija Kapela, u Madrid stižu i Davor Šuker, Klarens Sedorf, Roberto Karlos i Bodo Ilgner.

Mijatović je odmah postao ključna figura u Kapelovom sistemu. Formirao je ubojiti napadački tandem sa Davorom Šukerom, uz podršku mladog Raula Gonzaleza. Već u svojoj prvoj sezoni (1996/97), Mijatović je sa 14 postignutih pogodaka dao ogroman doprinos osvajanju titule prvaka Španije.

Gol za istoriju: Amsterdam 1998. i prekretnica duga 32 godine

Kruna klupske karijere Predraga Mijatovića, ali i jedan od najvažnijih momenata u modernoj istoriji Real Madrida, dogodio se 20. maja 1998. godine na "Amsterdam Areni". Real Madrid se u finalu Lige šampiona sastao sa moćnim torinskim Juventusom, koji je važio za apsolutnog favorita predvođen Zinedinom Zidanom, Alesandrom Del Pjerom i Edgarom Davidsom.

Real Madrid je čekao na titulu šampiona Evrope još od daleke 1966. godine – punih 32 godine. Utakmica je bila izuzetno tvrda, taktički zahtevna i sa malo izrazitih prilika.

Igrala se 66. minut kada je Roberto Karlos uputio udarac sa distance. Lopta se odbila od odbrane Juventusa i pala u kazneni prostor natopljen kišom. Mijatović je odreagovao brže od svih: prihvatio je loptu, sjajnom fintom izbacio iz igre golmana Angela Perucija i poslao je u mrežu.

Taj pogodak doneo je Realu sedmu titulu šampiona Evrope (čuveni "La Séptima"), a Mijatoviću doneo status besmrtne legende među navijačima "kraljevskog kluba". Krajem te godine, u izboru za Zlatnu loptu France Football-a, Mijatović je zauzeo drugo mesto, odmah iza fenomenalnog Ronalda Nazarija.

Reprezentativna karijera: Lider i kapiten u teškim vremenima

Za reprezentaciju Savezne Republike Jugoslavije (kasnije Srbije i Crne Gore), Predrag Mijatović je odigrao 73 utakmice i postigao 28 golova. Njegov reprezentativni put bio je usko povezan sa burnim političkim dešavanjima u regionu, međunarodnim sankcijama i propuštenim takmičenjima u prvoj polovini devedesetih godina.

Nakon ukidanja sankcija, SR Jugoslavija se vratila na međunarodnu scenu u kvalifikacijama za Svetsko prvenstvo 1998. godine u Francuskoj. Mijatović je u tom ciklusu prikazao verovatno najbolju reprezentativnu formu viđenu na ovim prostorima.

Dominacija u kvalifikacijama za SP 1998. godine

U kvalifikacionoj grupi sa Španijom i Slovačkom, Jugoslavija je zauzela drugo mesto i izborila plasman u baraž. Mijatović je igrao u životnoj formi. Postizao je golove iz svih pozicija: glavom, iz slobodnih udaraca, nakon sjajnih prodora i sa penalty tačke.

Vrhunac kvalifikacija bio je istorijski dvomeč baraža protiv reprezentacije Mađarske krajem 1997. godine. Jugoslavija je demolirala protivnika ukupnim rezultatom 12:1 (7:1 u Budimpešti i 5:0 u Beogradu), a Mijatović je postavio rekord koji do danas nije nadmašen:

• U Budimpešti je postigao het-trik (3 gola).
• U Beogradu je postigao čak 4 gola.

Sa ukupno 14 postignutih golova u celom kvalifikacionom ciklusu, Predrag Mijatović je bio najefikasniji strelac evropskih kvalifikacija za Mundijal u Francuskoj.

Mundijal u Francuskoj 1998. i tragični trenutak u Tuluzu

Na Svetsko prvenstvo 1998. godine Jugoslavija je otputovala sa izuzetno snažnim sastavom koji su činile zvezde vodećih evropskih klubova. Mijatović je bio jedna od glavnih poluga tima pod vođstvom selektora Slobodana Santrača.

Nakon prolaska grupne faze (pobede nad Iranom i SAD-om, uz remi sa Nemačkom), usledio je meč osmine finala protiv Holandije u Tuluzu, 29. juna 1998. godine. Utakmica je bila dinamična i izjednačena. Holandija je povela golom Denisa Bergkampa, ali je Slobodan Komljenović izjednačio na startu drugog poluvremena.

U 52. minutu, pri rezultatu 1:1, dosuđen je jedanaesterac za Jugoslaviju nakon prekršaja nad Mijatovićem u kaznenom prostoru. Mijatović je preuzeo odgovornost. Uputio je snažan udarac, ali je lopta pogodila prečku i odbila se u polje. Holandija je u samom finišu meča, golom Edgara Davidsa u 92. minutu, slavila sa 2:1 i otišla u četvrtfinale.

Taj promašeni penalt ostao je upamćen kao jedan od najdramatičnijih momenata u istoriji jugoslovenskog fudbala. Uklasičnom prikazu sportske tragedije i psihološkog pritiska, sam Mijatović je kasnije u više navrata isticao koliko ga je taj trenutak proganjao, ali i kako je iz njega crpeo snagu za nastavak karijere i dalji liderski angažman.

Sastav SR Jugoslavije na Svetskom prvenstvu 1998. godine

Evropsko prvenstvo 2000. godine i uloga kapitena

Nakon Mundijala u Francuskoj, Mijatović je nastavio da bude nezamenljiv član i lider nacionalnog tima. Pomogao je reprezentaciji da se plasira na Evropsko prvenstvo 2000. godine u Belgiji i Holandiji, kroz izuzetno teške kvalifikacije u kojima su ključni bili mečevi sa Hrvatskom.

Na samom šampionatu Evrope, reprezentacija je stigla do četvrtfinala. Nakon povlačenja Dragana Stojkovića Piksija iz nacionalnog tima, Predrag Mijatović je preuzeo kapitensku traku. Kao kapiten predvodio je tim kroz naredne kvalifikacione cikluse, prenoseći iskustvo na mlađe igrače poput Dejana Stankovića i Mateje Kežmana, sve do svog konačnog oproštaja od dresa sa državnim grbom 2003. godine.

Igrački profil i taktičke karakteristike

Predrag Mijatović nije bio klasičan centarfor, niti klasičan plejmeker. Njegova pozicija u modernoj fudbalskoj terminologiji opisuje se kao povučeni špic ili "slobodna devetka".

Glavne karakteristike njegove igre bile su:

1. Izuzetan prvi dodir i kontrola lopte: Mijatović je mogao da smiri i najteže upućene lopte u punom trku pod pritikom odbrambenih igrača.
2. Kretanje između linija: Sjajno je čitao prostor i nalazio praznine između protivničke odbrane i veznog reda, odakle je opasno napadao gol.
3. Prekid situacije: Bio je izuzetno opasan iz slobodnih udaraca. Njegov šut preko živog zida bio je jedan od najdjelotvornijih u evropskom fudbalu devedesetih.
4. Smirenost u završnici: U situacijama "jedan na jedan" sa protivničkim golmanom pokazivao je izuzetnu hladnokrvnost, često ih obilazeći umesto ranog šuta.
5. Liderske sposobnosti: Njegov autoritet na terenu, izražena komunikacija sa saigračima i spremnost da preuzme odgovornost u najtežim momentima činili su ga prirodnim vođom svake ekipe u kojoj je igrao.

Kasniji period karijere i funkcionerska uloga

Nakon napuštanja Real Madrida u leto 1999. godine, Mijatović je prešao u italijansku Fiorentinu, sa kojom je osvojio Kup Italije 2001. godine. Igračku karijeru zvanično je završio u španskom Levanteu 2003. godine.

Međutim, njegov uticaj na evropski fudbal nije prestao sa završetkom igračke karijere. U leto 2006. godine, nakon pobede Ramona Kalderona na predsedničkim izborima u Real Madridu, Mijatović je imenovan za sportskog direktora španskog giganta.

U toj ulozi proveo je tri godine (2006–2009). Tokom njegovog mandata na funkciji sportskog direktora, Real Madrid je napravio značajne zaokrete u transfer politici:

• Dovedeni su igrači koji su postali nosioci igre: Ruud van Nistelrooy, Marcelo, Gonzalo Higuaín i Pepe.
• Osvojene su dve uzastopne titule šampiona Španije (sezone 2006/07. pod vođstvom Fabija Kapela i 2007/08. pod vođstvom Berna Šustera).

Njegov rad na funkcionerskoj poziciji potvrdio je da Mijatović poseduje ne samo fudbalsko umeće na terenu, već i duboko razumevanje fudbalskog biznisa na najvišem svetskom nivou.

Statistički pregled reprezentativne karijere

U sledećoj tabeli prikazan je detaljan pregled nastupa i golova Predraga Mijatovića za seniorsku reprezentaciju tokom više od jedne decenije.

Nasleđe i uticaj na buduće generacije

Predrag Mijatović nastavlja da važi za jednog od najvećih ambasadora regionalnog fudbala u svetu. Njegov put od podgoričkog šljaka do krova Evrope u dresu Real Madrida ostaje inspiracija za mnoge mlade fudbalere sa prostora Balkana.

Kao igrač, spajao je mediteranski prkos, bezgranični talenat i vrhunsku taktičku disciplinu. Njegov gol protiv Juventusa u Amsterdamu 1998. godine uklesan je zlatnim slovima u istoriju Real Madrida, dok je njegova liderska figura u reprezentaciji devedesetih godina obeležila jednu eru koja je, uprkos svim političkim i sportskim iskušenjima, izrodila vrhunske fudbalske trenutke.