Dragoslav Šekularac: Fudbalski kralj improvizacije i magija u Čileu

Koreni i uspon u Crvenoj zvezdi

Dragoslav Šekularac je rođen 30. novembra 1937. godine u Štipu, ali je njegov životni i fudbalski identitet u potpunosti oblikovan na beogradskom asfaltu. Odrastajući u posleratnom Beogradu, fudbalsku veštinu pekao je u dvorištima i na lokalnim terenima, gde su brzo uočeni njegov neverovatan osećaj za loptu, ekslozivni prvi korak i urođeni takmičarski duh.

U mlađe kategorije FK Crvena zvezda stigao je kao dečak, a već 1955. godine, sa svega 17 godina, debitovao je za prvi tim. Zvezda je u tom trenutku imala Rajka Mitića kao prvu veliku figuru i lidera, ali je mladi Šekularac uneo potpuno novu dimenziju u igru crveno-belih. Njegov ulazak u tim označio je smenu generacija i početak ere u kojoj je Crvena zvezda postala tim sa najatraktivnijim stilom igre u Jugoslaviji.

Tokom jedanaest sezona u prvom mandatu u Zvezdi (1955–1966), Šekularac je odigrao 375 zvaničnih utakmica i postigao 119 golova. Osvojio je pet titula šampiona Jugoslavije i tri trofeja Kupa Maršala Tita. Ipak, suva statistika nikada nije mogla da dočara njegov stvarni uticaj na terenu i tribinama. Šekularac je bio prvi igrač zbog kojeg su navijači dolazili na stadione satima pre početka meča samo da bi gledali njegovo zagrevanje i poigravanje sa loptom.

Fudbalski profil: Anatomiija neprevaziđenog driblera

Šekularac je igrao na poziciji unutrašnjeg napadača ili ofanzivnog veznog igrača, u vremenu kada se fudbalska taktika uglavnom oslanjala na formacije poput "W-M" (3-2-2-3) ili nadolazećih 4-2-4. U tim rigidnim sistemima, Šekularac je delovao kao potpuno slobodan element. Njegova igra se bazirala na tri ključna stuba:

1. Niska tačka oslonca i težište

Sa visinom od 172 centimetra, Šekularac je posedovao izuzetno nisko težište. To mu je omogućavalo munjevite promene pravca bez gubitka ravnoteže, ostavljajući protivničke defanzivce u potpunom raskoraku. Njegov dribling iz mesta bio je nerešiva zagonetka za odbrane tog vremena.

2. Vizija i kontrola u punom trku

Za razliku od klasičnih krilnih igrača koji su boravili uz liniju, Šekularac je voleo da ulazi u sredinu terena, preuzima loptu od odbrambenih igrača i pod pritikom kreira napad. Kontrola lopte spoljnim i unutrašnjim delom stopala bila je besprekorna, čime je skraćivao vreme potrebno za predaju lopte ili šut.

3. Psihološka dominacija i provokacija

Šekularac je bio majstor psihološkog rata na terenu. Često je driblao istog čuvara po nekoliko puta u istom napadu, "prodavao" lažne snimke tela i poigravao se sa rivalima do granice ponženja. Ta vrsta drskosti često mu je donosila udarce i faulove, ali je istovremeno dizala publiku na noge i ulevala strah protivnicima.

Čile 1962: Vrhunac reprezentativne karijere

Predstavljanje Jugoslavije na Svetskom prvenstvu 1962. godine u Čileu predstavlja najsvetlije poglavlje u karijeri Dragoslava Šekularca. Reprezentacija pod vođstvom selektorske komisije (Ljubomir Lovrić, Prvoslav Mihajlović i Hugo Ruševljanin) stigla je u Južnu Ameriku sa izuzetno snažnim sastavom, ali je Šekularac bio centralna figura oko koje se sve vrtelo.

Jugoslavija je takmičenje započela u Grupi 1, smeštenoj u Arici. Nakon uvodnog poraza od Evropskog šampiona SSSR-a (0:2), usledile su sjajne partije i pobede protiv Urugvaja (3:1) i Kolumbije (5:0). Utakmica protiv Urugvaja ostala je zabeležena kao jedna od najboljih pojedinačnih predstava u istoriji svetskih prvenstava. Šekularac je potpuno rasformirao odbranu dvostrukog svetskog prvaka. Čileanski mediji su sutradan pisali da je "Šekularac igrao fudbal iz druge galaksije".

Četvrtfinale protiv Zapadne Nemačke

U četvrtfinalu u Santijagu, Jugoslavija se sastala sa starim dužnikom, reprezentacijom Zapadne Nemačke, koja ju je eliminisala sa prethodna dva Mundijala (1954. i 1958). U napetoj i fizički izuzetno zahtevnoj utakmici, Šekularac je kontrolisao tempo meča, diktirajući napade Jugoslavije iz dubine.

Gol odluke postigao je Petar Radaković u 85. minutu, nakon sjajnog prodora i asistencije po desnoj strani. Ova pobeda od 1:0 donela je Jugoslaviji plasman među četiri najbolje ekipe sveta.

MUNDIJAL 1962: PUT JUGOSLAVIJE DO POLUFINALA
=============================================
Grupa 1:  SSSR - Jugoslavija       2:0
Grupa 1:  Jugoslavija - Urugvaj    3:1  (Šekularac briljirao)
Grupa 1:  Jugoslavija - Kolumbija  5:0
Četvrtfinale: Jugoslavija - SR Nemačka 1:0 (Radaković 85')
Polufinale: Čehoslovačka - Jugoslavija 3:1
Za 3. mesto: Čile - Jugoslavija     1:0

Iako je Jugoslavija u polufinalu poražena od Čehoslovačke (1:3), a u borbi za treće mesto od domaćina Čilea (0:1), Šekularac je izabran u Zvanični idealni tim Svetskog prvenstva. Strani izveštači, uključujući i novinare uglednog francuskog lista L'Équipe, stavljali su ga u istu ravan sa Peleom i Garinčom, ističući da je Šekularac "najveći umetnik sa loptom kojeg je Evropa dala u toj deceniji".

Slučaj Juventus i politička zabrana

Zahvaljujući fantastičnim igrama u Čileu, Šekularac je postao najtraženiji igrač na planeti. Italijanski gigant Juventus, pod vođstvom porodice Anjeli, krenuo je u agresivnu kampanju dovođenja jugoslovenskog asa u Torino.

Đani Anjeli je ponudio astronomske uslove: odštetu od preko 250.000 američkih dolara u gotovini (što je u to vreme bio rekordni iznos za transfer) i vrhunski ugovor za samog igrača. Transfer je bio praktično ugovoren, a Šekularac je čak otputovao u Italiju na nezvanične pregovore.

Međutim, umišala se politika. Visoki funkcioneri Komunističke partije Jugoslavije i rukovodstvo FNRJ procenili su da bi odlazak Šekularca u kapitalističku zemlju bio strahovit udarac za moral radničke klase i ugled domaćeg šampionata. Formulisano je zvanično objašnjenje: "Šekularac mora ostati da zabavlja radničku klasu Jugoslavije".

Razočaran ovom odlukom, Šekularac je ostao u Beogradu, ali je taj događaj ostavio dubok ožiljak na njegovu dalju karijeru i motivaciju.

Incident u Nišu i suspendovanje karijere

Godina 1962, koja je počela trijumfalno na Mundijalu u Čileu, završila se katastrofalno na domaćoj sceni. Na utakmici Prve savezne lige između Radničkog i Crvene zvezde u Nišu, odigranoj u jesen 1962. godine, došlo je do incidenta koji je trajno obeležio njegovu karijeru.

Nezadovoljan suđenjem i odlukama glavnog sudije Pavla Tumbasa, Šekularac je ušao u oštar verbalni sukob koji je kulminirao fizičkim kontaktom – Šekularac je udario sudiju Tumbasa na terenu.

Reakcija Fudbalskog saveza Jugoslavije bila je ekspresna i rigorozna. Šekularac je kažnjen zabranom igranja u trajanju od 18 meseci (godinu i po dana). Ova suspenzija odvojila ga je od terena u najboljim igračkim godinama (imao je 25 godina) i prekinula njegov kontinuitet na vrhunskom nivou. Tokom suspenzije odslužio je i redovni vojni rok u JNA, ali se nakon povratka na teren suočavao sa stalnim pritiskom i narušenom fizičkom spremom.

Inostrana odiseja i pop-kulturni uticaj

Nakon napuštanja Crvene zvezde 1966. godine, Šekularac je dobio dozvolu da ode u inostranstvo. Potpisao je za nemački Karlsrue, gde je odigrao jednu sezonu u Bundesligi. Ipak, njemački taktički i fizički rad nije u potpunosti odgovarao njegovom slobodoumnom stilu igre.

Put ga je zatim vodio u Sjedinjene Američke Države (St. Luis Stars), da bi se nakratko vratio u beogradski fudbal noseći dres OFK Beograda. Zanimljivo je da je u Kolumbiji doživeo drugu mladost. Igrajući za Santa Fe i Milionarijos iz Bogote, postao je idol lokalnih navijača koji su obožavali njegovu tehniku i latinsku drskost u igri.

Šoumen van terena

Dragoslav Šekularac je bio prvi pravi sportski "selebriti" u modernom smislu te reči u bivšoj Jugoslaviji. Njegova popularnost izlazila je van okvira sportskih rubrika:

• Film i estrada: Glumio je u igranom filmu "Šeki snima, pazi se" (1962), komediji snimljenoj na talasu njegove ogromne popularnosti.
• Moda i životni stil: Bio je redovan gost beogradskih boemskih mesta, vozio je skupa sportska vozila i nosio najmoderniju odeću donetu iz Zapadne Evrope.
• Anegdote: Poznata je anegdota da je bakšiš u kafani plaćao novčanicama u koje je umotavao cigarete ili ih davao prosjacima, pokazujući potpunu ravnodušnost prema novcu i statusu.

Trenerska karijera i arhitektura Barija

Nakon završetka igračke karijere, Šekularac se posvetio trenerskom pozivu. Radio je u Severnoj Americi, Australiji i Kolumbiji, ali je njegov najvažniji trenerski trenutak došao u proleće 1989. godine kada je preuzeo mesto šefa stručnog štaba Crvene zvezde.

U sezoni 1989/90, Šekularac je predvodio tim do dominantno osvojene duple krune u Jugoslaviji. Crvena zvezda je te sezone igrala izuzetno napadački i lepršav fudbal, predvođena novom generacijom zvezda: Draganom Stojkovićem Piksijem, Dejanom Savićevićem, Robertom Prosinečkim i Darkom Pančevom.

Iako je napustio kormilo kluba na kraju te sezone (zbog suspenzije UEFA proistekle iz incidenta na meču protiv Kelna), Šekularac je ostavio potpuno formiran tim. Njegov naslednik Ljupko Petrović preuzeo je ukomponovanu ekipu i naredne sezone 1990/91. odveo je do krova Evrope u Bariju. Mnogi analitičari i igrači iz te generacije naglašavali su da je upravo Šekularac usadio timu šampionski mentalitet i slobodu u igri.

Nasleđe i mesto u istoriji

Dragoslav Šekularac je preminuo 5. januara 2019. godine u Beogradu u 82. godini života. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

Njegovo nasleđe u fudbalu ne meri se isključivo osvojenim trofejima, već transformacijom fudbala iz čiste fizičke nadmetateljske igre u oblik primenjene umetnosti. Kao Druga Zvezdina zvezda, utkao je u temelj FK Crvena zvezda ideologiju da pobeda nije potpuna ako publika na tribinama nije bila zabavljena.

Za navijače i hroničare sporta, Šekularac je ostao simbol jednog vremena u kom je fudbal još uvek imao dušu, u kom je dribling bio izraz lične slobode, a igralište pozornica na kojoj je vladao kralj improvizacije.